Vreemde taal leren spreken: oefenen met AI

Waarom spreken een eigen oefening nodig heeft

De meeste taaloefening is stil: lezen, het goede woord aantikken, naar een opname luisteren. Dat bouwt woordenschat op en laat de mond ongetraind, en daarom slaan mensen die een taal goed lezen vaak dicht als ze er iets in moeten zeggen.

Spreken word je beter in door te spreken, en sneller als iets reageert op wat je echt zei in plaats van op wat je wilde zeggen. Een docent of een geduldige vriend is daar de beste versie van. Een assistent die luistert, is de versie die er om elf uur 's avonds is, zich niet verveelt en het niet erg vindt om dezelfde zin vijf keer te horen.

Controleer jezelf met een vertaalsessie

De eenvoudigste oefening draait de vertaalfunctie om. In plaats van iemand anders naar jouw taal te vertalen, spreek je de taal die je leert en laat je de app je terugvertalen naar de jouwe. Zegt de vertaling wat je bedoelde, dan had een luisteraar je waarschijnlijk begrepen. Zo niet, dan heb je de zin gevonden om aan te werken.

1. Tik op Vertalen (de wereldbol). Zet in het venster Vertaling ‘Vertaal chat en livesessie’ aan.
2. Zet Van op de taal die je leert, niet op Automatische detectie, zodat de app weet welke taal je bedoelt te spreken.
3. Zet Naar op je eigen taal.
4. Tik op Starten op de iPhone, of op Sessie starten op iPad en Mac, en zeg één zin tegelijk, met een pauze na elke zin.
5. Lees elk paar tekstballonnen: de eerste is wat hij je hoorde zeggen, de tweede de vertaling naar jouw taal.
6. Tik op Beëindigen als je klaar bent, en zet vertalen in hetzelfde venster weer uit. Het is een instelling voor de hele app en blijft bij de volgende sessie aan tot je dat doet.

De twee tekstballonnen lezen

De twee tekstballonnen vertellen je verschillende dingen. Staat er in de eerste een ander woord dan je zei, dan ligt het waarschijnlijk aan de uitspraak: dat hoort een luisteraar misschien ook. Klopt de eerste en mist de vertaling toch je bedoeling, dan ligt het aan de grammatica of de woordkeus, en de vertaling laat zien wat je zin werkelijk zegt.

Eén kanttekening. Het model is goed in betekenis afleiden uit de context, net als een welwillende luisteraar, dus een zin met een fout erin kan er toch goed uitkomen. Zie een goede vertaling als ‘begrepen’, niet als ‘correct’. In de gespreksoefening hieronder worden fouten wel aangewezen.

Geschreven zinnen controleer je op dezelfde manier. Met vertalen aan wordt tekst die je typt in het vak ‘Vraag AI of plak context…’ ook vertaald, een snelle controle op woordvolgorde en spelling voordat je de zin hardop probeert.

Een gesprekspartner die in je doeltaal antwoordt

Zet voor een gesprek vertalen uit en start een lege sessie (Geen sjabloon) met je eigen instructies. De instructies maken van een algemene assistent een geduldige oefenpartner, dus wees precies over de taal, het niveau en wat je verbeterd wilt hebben. De stappen zetten het klaar; de voorbeelden daarna zijn andere instructies die het proberen waard zijn.

1. Open Vertalen en controleer dat ‘Vertaal chat en livesessie’ uit staat, zodat wat je zegt in het gesprek belandt en niet in een vertaling.
2. Start een lege sessie en schrijf instructies als: ‘Antwoord alleen in het Spaans. Houd elk antwoord bij een of twee korte zinnen. Verbeter na elke beurt van mij kort mijn fouten en ga dan verder met het gesprek.’
3. Zet Detailniveau op Kort, zodat elk antwoord kort genoeg is om snel te lezen en te beantwoorden.
4. Vertel hem welke situatie je wilt oefenen: bestellen bij de bakker, je werk uitleggen, klagen over een late bezorging, een praatje met de buren.
5. Tik op Starten en praat. Wil je veranderen wat je aan het zeggen was, begin dan gewoon opnieuw te praten: de assistent stopt zijn antwoord zodra jij dat doet.
6. Tik op Beëindigen als je klaar bent. De sessie blijft in Sessies staan, dus de verbeteringen kun je morgen teruglezen.

• ‘Speel een winkelier in Lyon. Gebruik eenvoudig Frans, en verbeter alleen de fouten die een luisteraar in verwarring zouden brengen.’
• ‘Stel me in het Duits één vraag tegelijk over mijn weekend, en wacht op mijn antwoord.’
• ‘Antwoord alleen in het Japans, op beginnersniveau. Gebruik ik een Nederlands woord, geef me dan het Japanse woord ervoor.’
• ‘Verbeter vandaag alleen mijn werkwoordsvormen en negeer al het andere.’

Lees zijn antwoorden zelf hardop met Karaoke

Karaoke komt in de app het dichtst bij een uitspraakoefening. Het markeert het laatste antwoord woord voor woord terwijl jij het hardop leest, en de herkenning gebeurt op het apparaat door Apple Speech. Een woord dat oplicht terwijl je het zegt, is herkend; een woord dat niet oplicht, had een luisteraar misschien ook niet opgevangen.

Het luistert in de Apple Speech-taal die in Instellingen is ingesteld, dus zet die eerst op de taal die je leert. Tik dan, met Microfoon uit, op Karaoke en lees het laatste antwoord van de assistent hardop, in een natuurlijk tempo. Zeg een hardnekkig woord opnieuw tot het oplicht, en lees de hele zin dan nog een keer.

Omdat de tekst het eigen antwoord van de assistent is, is het oefenmateriaal altijd het gesprek dat je net voerde: de woorden die je nodig had, op het niveau waar je om vroeg. Voor het hardop lezen van een langere eigen tekst gaat de handleiding over een presentatie oefenen dieper in op Karaoke.

Een routine van een kwartier

Kort en vaak werkt beter dan lang en zelden. Zo vul je een kwartier per dag:

• Vijf minuten gesprek in een lege sessie, met Detailniveau op Kort en elke dag een nieuwe situatie.
• Vijf minuten de verbeteringen teruglezen, en de verbeterde zinnen daarna uitspreken in een vertaalsessie om te controleren of ze er nu uitkomen zoals je bedoelde.
• Vijf minuten Karaoke op de laatste antwoorden van de assistent, en elk woord herhalen dat niet wil oplichten.
• Bewaar de sessies in één project voor die taal, zodat de afgelopen weken op één plek staan en niet tussen je werk.

Wat het niet is

Het is geen cursus en geen docent. Er is geen lesplan, tenzij je er een in de instructies schrijft, en de verbeteringen zijn het oordeel van het model: meestal goed, soms fout of vreemd formeel. Voor een examen, een certificaat of een baan die van de taal afhangt, is een bevoegde docent die je hoort spreken nog steeds de juiste persoon om het te beoordelen.

Over privacy: in een cloudsessie gaat het geluid van je microfoon rechtstreeks van het apparaat naar de Realtime API van OpenAI, en de sessie wordt op het apparaat bewaard; de servers van Arte Soft ontvangen nooit het geluid, het transcript of de antwoorden. De herkenning bij Karaoke gebeurt op het apparaat. Op iPhone en iPad hebben sessies een internetverbinding nodig; op een Mac met Apple silicon kunnen lokale sessies zonder cloud transcriberen, antwoorden en vertalen als tekst.